Prezydent Turcji Recep Tayyip Erdogan ostrzegł, że świat stoi w obliczu głębokiego kryzysu władzy i kierunku, wzywając do odnowionego zaangażowania w dyplomację, dialog i współpracę opartą na zasadach w obliczu narastających napięć.
Przemawiając na otwarciu Antalya Diplomacy Forum w piątek, Erdogan podkreślił, że konflikty w różnych regionach, od Gazy po Ukrainę, uwypuklają porażkę istniejących mechanizmów globalnych oraz pilną potrzebę reform i działania zbiorowego.
Trzydniowe forum, odbywające się pod hasłem „Planowanie jutra, zarządzanie niepewnościami”, zgromadziło przywódców i wysokich urzędników w południowej Turcji, aby omówić kwestię rosnącej niestabilności geopolitycznej i zmieniającej się dynamiki globalnej.
Ostrzeżenie przed globalnym kryzysem
Erdogan powiedział, że system międzynarodowy nie tylko doświadcza przesunięcia sił, lecz stoi także w obliczu głębszego „kryzysu kierunku”, ostrzegając, że świat osiągnął „poważny i niebezpieczny próg”.
Skrytykował instytucje globalne za niezdolność do utrzymania sprawiedliwości i ochrony cywilów, mówiąc, że mechanizmy mające strzec praw człowieka pozostają nieskuteczne i często obojętne wobec poważnych naruszeń.
Opisał obecny kryzys jako „moralny i egzystencjalny”, wskazując na konflikty w Syrii, Gazie, na okupowanym Zachodnim Brzegu i w Libanie jako dowód systemowej porażki.
Gaza a system globalny
Prezydent Turcji powiedział, że sytuacja w Gazie to więcej niż tragedia humanitarna; określił ją jako ludobójstwo, które ujawnia ograniczenia i uprzedzenia obecnego porządku światowego. Zapytał, jak można zachować zaufanie do systemu, który nie zapobiega cierpieniu cywilów i masowej przemocy, wzywając społeczność międzynarodową do skonfrontowania się z tym, co nazwał załamaniem odpowiedzialności moralnej.
Erdogan dodał, że struktury globalnego zarządzania muszą zostać zreformowane, aby zapewnić rozliczalność i sprawiedliwość.
Dyplomacja zamiast konfliktu
„Bez względu na to, jak głębokie są spory, nie możemy pozwolić, by broń zastąpiła dialog” — powiedział Erdogan, podkreślając zaangażowanie Turcji w pokojową politykę zagraniczną. Powtórzył gotowość Ankary do pośredniczenia w negocjacjach w trwających konfliktach, w tym w potencjalnych bezpośrednich rozmowach między Rosją a Ukrainą, a nawet szczycie przywódców, jeśli warunki na to pozwolą.
Turcja, jak dodał, nadal pozycjonuje się jako mediator zdolny do przezwyciężania podziałów i promowania rozwiązań dyplomatycznych.
Dążenie do stabilności regionalnej
Erdogan podkreślił, że stabilność sąsiedniej Syrii pozostaje kluczowa dla przyszłości regionu, wzywając do kontynuowania wysiłków na rzecz pokoju, normalizacji i odbudowy. Zaznaczył także, że Turcja dąży do uczynienia Morza Egejskiego i wschodniej części Morza Śródziemnego strefami stabilności, odrzucając jednostronne działania wykluczające Turcję lub Turecką Republikę Cypru Północnego.
Dodał, że Ankara jest otwarta na współpracę z krajami sąsiednimi w zakresie projektów energetycznych i łączności.
Skupienie na bezpieczeństwie morskim
Odniósłszy się do rosnących napięć związanych z Iranem, Erdogan podkreślił, że należy zachować swobodę żeglugi, wzywając, aby Cieśnina Ormuz pozostała otwarta dla żeglugi handlowej.
Zaznaczył, że kraje Zatoki powinny mieć nieograniczony dostęp do otwartych mórz, ostrzegając, że wszelkie zakłócenia tras morskich mogłyby mieć globalne konsekwencje gospodarcze.
UE i sojusze
Erdogan potwierdził długoletni cel Turcji, jakim jest członkostwo w Unii Europejskiej, wyrażając nadzieję, że blok przezwycięży to, co określił jako „kryzys kierunku”, i powróci do swoich zasad założycielskich. Podkreślił także znaczenie wzmacniania sojuszy przy jednoczesnym zachowaniu niezależnej i zrównoważonej polityki zagranicznej.
Antalya Diplomacy Forum, które odbywa się już po raz piąty, przekształciło się w istotną platformę międzynarodowego dialogu, gromadząc decydentów, dyplomatów i ekspertów w celu omówienia globalnych wyzwań. Erdogan opisał to zgromadzenie jako przestrzeń nie tylko do rozwiązywania konfliktów, lecz także do kształtowania zasad, które zdefiniują przyszłość stosunków międzynarodowych.
Wyraził przekonanie, że dyskusje podczas forum przyczynią się do realizacji szerszej misji Turcji, jaką jest promowanie pokoju, stabilności i współpracy na całym świecie.
