Minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski podkreślił w czwartek, że kluczowe surowce nigdy nie powinny być wykorzystywane jako narzędzie „szantażu”. 

Sikorski zabrał głos po uczestnictwie w środowej konferencji Critical Minerals Ministerial, zorganizowanej przez Departament Stanu USA. Spotkanie koncentrowało się na wzmacnianiu łańcuchów dostaw materiałów kluczowych dla przemysłu czystej energii, elektroniki oraz obronności.

Jak informuje nadawca TVP World, minister zwrócił uwagę, że problem niedoboru surowców dotyczy całego Zachodu. Wskazał, że firmy od dawna borykają się z brakiem magnesów, a teraz pojawiają się propozycje wprowadzenia ograniczeń w dostawach krytycznych minerałów.

Jego komentarze pojawiły się w kontekście rosnących obaw w stolicach Zachodu po zeszłorocznym ogłoszeniu przez Chiny ograniczeń eksportu kilku metali ziem rzadkich oraz ostrzeżeń, że dostawy dla zagranicznych firm obronnych mogą zostać wstrzymane.

Szef polskiej dyplomacji poinformował, że Waszyngton zaproponował „dużą inicjatywę międzynarodową” dotyczącą bezpieczeństwa krytycznych surowców, a Polska wraz z innymi państwami UE popiera jej cele.

Podkreślił, że kwestia ta dotyczy bezpieczeństwa ekonomicznego i łańcuchów dostaw, a produkcja surowców powinna być bardziej zróżnicowana geograficznie oraz zaznaczył, że krytyczne minerały nigdy nie powinny stać się przedmiotem szantażu.

Amerykańscy urzędnicy, w tym wiceprezydent J.D. Vance, rozważają utworzenie bloku handlowego krajów zobowiązanych do ochrony dostaw kluczowych surowców przed presją geopolityczną. Propozycja przewiduje również ustalanie minimalnych cen niektórych surowców, co ma zachęcać do nowych projektów wydobywczych i przetwórczych oraz przeciwdziałać zakłóceniom rynku wywołanym przez dominujących producentów.

Sikorski wskazał, że negocjacje w sprawie amerykańskiej propozycji mają się nasilić w najbliższych tygodniach, zarówno na szczeblu UE, jak i poszczególnych państw członkowskich. Zaznaczył, że kluczowe będą szczegóły dotyczące mechanizmów ustalania minimalnych cen oraz struktury zarządzania proponowanym systemem.

Krytyczne minerały, takie jak lit, kobalt czy metale ziem rzadkich, są niezbędne dla technologii od baterii do pojazdów elektrycznych i turbin wiatrowych po smartfony i sprzęt wojskowy.

Europejski Trybunał Obrachunkowy (ECA) ostrzegł, że UE ryzykuje brak wystarczających zasobów surowców krytycznych potrzebnych do transformacji energetycznej do 2030 roku. W raporcie podkreślono, że UE w dużym stopniu polega na niewielkiej liczbie krajów spoza Wspólnoty, w tym Chinach, Turcji i Chile.