W miniony weekend Antalya Diplomacy Forum zgromadziło tysiące światowych przywódców i stanowiło kluczową platformę do omawiania głównych kryzysów międzynarodowych, powiedział turecki minister spraw zagranicznych Hakan Fidan, podkreślając jednocześnie rosnącą rolę Turcji w dyplomacji i mediacji.
Przemawiając podczas konferencji prasowej na zakończenie trzydniowego forum w południowym tureckim mieście Antalya w niedzielę, Fidan powiedział, że w wydarzeniu wzięło udział 23 szefów państw i rządów, 13 wiceprzywódców oraz 50 ministrów rządowych, a także przedstawiciele z 150 krajów i 66 organizacji międzynarodowych.
„Przez trzy dni Antalya ponownie stała się miejscem, gdzie wyczuwano puls globalnej dyplomacji” — powiedział Fidan, dodając, że 6 400 uczestników wzięło udział w 52 sesjach obejmujących kryzysy od regionu Azji i Pacyfiku po Amerykę Łacińską, Europę i Azję Środkową.
Fidan dodał, że prezydent Recep Tayyip Erdogan wraz z wysokimi rangą urzędnikami tureckimi i ich zagranicznymi odpowiednikami odbył liczne spotkania dwustronne na marginesie forum, a w jego trakcie odbyło się też kilka istotnych spotkań dyplomatycznych.
Spotkanie czterostronne
Fidan potwierdził, że Turcja zorganizowała czterostronne spotkanie z udziałem Pakistanu, Arabii Saudyjskiej i Egiptu, poświęcone stabilności regionalnej, współpracy i bezpieczeństwu morskiemu.
„Naszym celem jest, aby te cztery kraje rozwiązywały problemy regionalne realistycznym i wykonalnym programem” — powiedział.
Fidan odrzucił twierdzenia, że rozmowy miały na celu stworzenie sojuszu militarnego, podkreślając, że Turcja koncentruje się na stabilności i rozwoju gospodarczym, a nie na konfrontacji.
„Nie tworzymy sojuszy przeciwko innym. Szukamy sposobów zakończenia konfliktów, postępu gospodarczego i zapewnienia stabilności w naszym regionie” — powiedział.
Fidan dodał, że cztery kraje reprezentują szerszą strukturę regionalną i podkreślił, że silniejsza współpraca mogłaby uwolnić potencjał regionu.
„Jeśli region będzie nadal oczekiwał na zewnętrzną pomoc, będzie napotykał te same problemy w nieskończoność” — dodał.
Rozmowy Iran–USA i wysiłki na rzecz zawieszenia broni
Fidan powiedział, że Turcja uważnie monitoruje negocjacje między Iranem a USA, w których Pakistan odgrywa rolę mediatora.
„Osiągnęliśmy krytyczny etap rozmów. Obie strony kontynuują negocjacje z pełnym zaangażowaniem” — stwierdził.
Fidan wyraził optymizm, że zawieszenie broni zostanie przedłużone.
„Nikt nie chce nowej wojny. Społeczność międzynarodowa nalega, aby obie strony przedłużyły zawieszenie broni i kontynuowały negocjacje” — powiedział Fidan.
Plan pokojowy dla Strefy Gazy i polityka Izraela
Fidan powiedział, że osobne spotkanie sześciu państw muzułmańskich zajmowało się planem pokojowym dla Gazy i potwierdziło wspólne zobowiązanie do osiągnięcia trwałego rozejmu.
„Intencja Izraela, by wyludnić Gazę, czy to poprzez zabijanie, czy przesiedlenia, jest znana wszystkim” — powiedział Fidan.
Opisał politykę ekspansywną Izraela jako rosnące zagrożenie dla bezpieczeństwa globalnego.
„To już nie jest tylko kwestia regionalna, lecz problem bezpieczeństwa globalnego” — dodał.
Fidan zaznaczył, że trwają wysiłki dyplomatyczne, by zapobiec dalszej eskalacji i poprawić warunki humanitarne w Gazie.
Wojna Rosja–Ukraina
Fidan powiedział, że Turcja pozostaje gotowa do zorganizowania kolejnych rozmów pokojowych między Rosją a Ukrainą.
„Wojna, wchodząca w piąty rok, musi się zakończyć. Jesteśmy gotowi ponownie gościć spotkania, zarówno na poziomie technicznym, jak i przywódczym” — powiedział.
Fidan ostrzegł, że przeniesienie uwagi świata na inne kryzysy nie powinno zmniejszać skupienia na Ukrainie.
„Nie możemy pozwolić, aby uwaga odwróciła się od Ukrainy i Gazy” — dodał.
Proces pokojowy na Kaukazie Południowym
Fidan stwierdził również, że Armenia i Azerbejdżan poczyniły znaczące postępy w kierunku porozumienia pokojowego.
„Obie strony są szczere w dążeniu do pokoju. Dzięki ostatecznemu porozumieniu region stanie się znacznie bardziej stabilny” — powiedział.
Fidan zauważył, że normalizacja między Azerbejdżanem a Armenią mogłaby również przyspieszyć normalizację relacji między Turcją a Armenią i wzmocnić łączność regionalną.
Wskazał na znaczenie Środkowego Korytarza oraz korytarza Zangezur — łączącego Azerbejdżan z jego eksklawą Nachiczewanem — dla handlu i bezpieczeństwa energetycznego.
„Wraz z ostateczną umową oczekujemy istotnych pozytywnych zmian w zakresie łączności, wzroście gospodarczym i bezpieczeństwie energetycznym” — powiedział.
Liban i stabilność regionu
Fidan ostrzegł również, że operacje militarne Izraela w Libanie grożą dalszym destabilizowaniem regionu.
„Ponad milion osób zostało przesiedlonych. To nie tylko problem humanitarny, lecz także poważne zagrożenie dla stabilności regionalnej” — powiedział.
Dodał, że przeniesienie uwagi świata na inne kryzysy mogłoby pozwolić na dalszą eskalację.
„Nie możemy pozwolić, aby to stało się faktem dokonanym” — powiedział Fidan.
„Afryka nigdy nie zniknęła z naszego radaru”
Fidan podkreślił rosnące zaangażowanie dyplomatyczne Turcji w Afryce, w tym mediacje i współpracę w zakresie bezpieczeństwa.
„Prowadzimy dwutorową strategię w Afryce: współpracę gospodarczą i rozwiązywanie konfliktów” — powiedział.
Jako przykłady wskazał wsparcie Turcji dla działań antyterrorystycznych w Somalii, współpracę z Nigerią, mediacje między Somalią a Etiopią oraz wsparcie dla pokoju w Libii i Sudanie.
Dodał, że Turcja monitoruje także napięcia między Rwandą a Demokratyczną Republiką Konga.
„Afryka nigdy nie zniknęła z naszego radaru” — powiedział.
Projekty dotyczące bezpieczeństwa energetycznego i łączności
Fidan powiedział, że niedawne napięcia wokół Cieśniny Hormuz podkreśliły wagę alternatywnych tras łączności i transportu energii.
„Projekty łączące Zatokę Perską przez Syrię i Turcję z rynkami międzynarodowymi zyskują na znaczeniu” — powiedział.
Dodał, że trwają rozmowy na temat projektów dotyczących transportu kolejowego i lądowego między Turcją, Syrią i Arabią Saudyjską.
„Nasi przywódcy koncentrują się na łączności, bezpieczeństwie energetycznym i rozwoju, a nie na konflikcie” — powiedział Fidan.
„Kryzysy regionalne wywołują globalne skutki”
Fidan powiedział, że kraje średniej wielkości coraz częściej koordynują działania w celu zarządzania kryzysami o zasięgu globalnym.
„Kryzysy regionalne obecnie wywołują globalne skutki. Granica między kryzysem regionalnym a globalnym zanika” — powiedział.
Zaznaczył, że Turcja wzmacnia współpracę z takimi krajami jak Japonia, Korea Południowa, Australia, Wielka Brytania, Francja i Kanada.
„Średnie mocarstwa muszą współpracować, aby sprostać globalnym wyzwaniom” — dodał.
Fidan wskazał, że forum zajmowało się również nowymi globalnymi wyzwaniami, w tym sztuczną inteligencją, krytycznymi surowcami, bezpieczeństwem żywnościowym, zmianami klimatu i konkurencją geopolityczną.
„W czasie, gdy polaryzacja zastępuje dialog, Antalya Diplomacy Forum stało się rzadką platformą nadziei, dialogu i rozwiązań” — powiedział.
Potwierdził przy tym zobowiązanie Turcji do dyplomacji i mediacji.
„Będziemy kontynuować dywersyfikację współpracy, budowanie zaufania i zbliżanie stron” — powiedział Fidan.
„Atrakcyjność Turcji jako centrum dyplomatycznego będzie nadal rosnąć” — dodał.
