Prezes Narodowego Banku Polskiego Adam Glapiński oświadczył w czwartek, że bank centralny nie zamierza przedstawiać alternatywnego rozwiązania wobec unijnego programu SAFE, które prowadziłoby do uszczuplenia rezerw. Jednocześnie zaznaczył, że ewentualne zyski banku centralnego mogłyby zostać wykorzystane do wsparcia budżetu.
Partia Prawo i Sprawiedliwość (PiS) argumentuje, że udział w europejskiej inicjatywie SAFE mógłby doprowadzić do zwiększenia zadłużenia Polski, a także ograniczyć możliwość zakupu uzbrojenia od Stanów Zjednoczonych. Według polityków PiS mechanizmy programu mogą również otworzyć drogę do ingerencji Niemiec w sprawy wewnętrzne Polski.
Rząd odrzuca te zarzuty i podkreśla, że udział w programie jest istotny dla bezpieczeństwa kraju w obliczu rosnącego zagrożenia ze strony Rosji.
Mimo to PiS wezwało prezydenta Karola Nawrockiego do zawetowania ustawy rządowej, która ma stworzyć mechanizm umożliwiający wykorzystanie środków pochodzących z unijnych pożyczek.
Do sprawy odniósł się także minister finansów Andrzej Domański, który z ostrożnością ocenił próby wypracowania porozumienia między prezydentem a Narodowym Bankiem Polskim (NBP) w sprawie alternatywnego modelu finansowania zwiększonych wydatków obronnych.
We wpisie na platformie X, Domański zaznaczył, że jeśli bank centralny osiągnął wysoki zysk i przekaże go do budżetu państwa, byłoby to korzystne rozwiązanie. Jednocześnie przypomniał, że od trzech lat budżet nie otrzymał z tego tytułu żadnych środków.
W jego ocenie bezpieczeństwo kraju nie może opierać się na jednorazowych operacjach finansowych. Podkreślił również, że program SAFE, który czeka na podpis prezydenta, pozostaje najtańszym i najkorzystniejszym źródłem finansowania inwestycji w obronność.
Rząd zapowiedział, że w przypadku weta prezydenta spróbuje znaleźć sposób na obejście tej decyzji, choć wiązałoby się to z określonymi ograniczeniami w wykorzystaniu środków.
Prezydent pojawił się w środę publicznie wraz z Adamem Glapińskim, informując, że prowadzone są rozmowy dotyczące planu wykorzystania krajowych środków zamiast unijnych pożyczek. Szczegóły ewentualnego rozwiązania nie zostały jednak ujawnione.
W czwartek prezes banku centralnego podkreślił, że proponowane działania nie doprowadzą do zmniejszenia rezerw. Jak zaznaczył, zostały one zgromadzone w zupełnie innym celu i bank nie planuje ich uszczuplać.
Dodał również, że potencjalne zyski Narodowego Banku Polskiego mogłyby zostać wykorzystane w tym procesie, a szczegóły propozycji powinny najpierw trafić do rządu oraz prezydenta.
Glapiński podkreślił, że Narodowy Bank Polski będzie działał wyłącznie w ramach swoich kompetencji. Dodał także, że w kancelarii prezydenta przygotowywany jest projekt, który mogłyby rozszerzyć możliwości udziału banku centralnego w finansowym wspieraniu wydatków na obronność.
