Organizacja Reporterzy bez Granic (RSF) ujawniła w środę istnienie nowego oprogramowania wykorzystywanego przez białoruskie służby bezpieczeństwa do szpiegowania dziennikarzy.
Program ResidentBat został odkryty w tym roku na telefonie jednego z dziennikarzy, który podczas przesłuchania musiał odblokować urządzenie i przekazać je agentom KGB.
W przeciwieństwie do innych narzędzi inwigilacyjnych, takich jak izraelski Pegasus, ResidentBat musi zostać zainstalowany ręcznie na telefonie. Daje on dostęp do rozmów telefonicznych, nagrań, zrzutów ekranu, wiadomości tekstowych i z aplikacji szyfrujących komunikację, a także do plików zapisanych lokalnie.
“Poprzez stosowanie technologii nadzoru takich jak ResidentBat, państwo białoruskie realizuje świadomą strategię represji wobec niezależnego dziennikarstwa” – powiedział Antoine Bernard, szef działu wsparcia i rzecznictwa w RSF.
Kilka dni po zdarzeniu oprogramowanie antywirusowe wykryło podejrzane komponenty na telefonie, co skłoniło dziennikarza do kontaktu ze specjalistami IT z organizacji zajmującej się bezpieczeństwem cyfrowym. Przeprowadzona analiza sądowo-techniczna wykazała, że ResidentBat został użyty po raz pierwszy podczas przesłuchania.
Śledczy ustalili również, że program był prawdopodobnie stosowany przez białoruskie KGB co najmniej od marca 2021 roku, jednak nadal nie wiadomo, kto stoi za jego stworzeniem.
Ze względów bezpieczeństwa RSF nie ujawniło tożsamości dziennikarza przesłuchiwanego przez KGB.
Według RSF niezależne dziennikarstwo na Białorusi jest “mocno represjonowane”, a media borykają się z cenzurą, zastraszaniem, przemocą i arbitralnymi zatrzymaniami. Obecnie w więzieniach przebywa około 30 dziennikarzy – to jeden z najwyższych wyników na świecie.
“Wydaje się, że rośnie trend inwigilacji społeczeństwa obywatelskiego” – wskazuje raport RSF, apelując o międzynarodowy zakaz stosowania takich technologii.
