W czwartek prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę o programie SAFE, którą wcześniej zatwierdził parlament. Plan zakładał pożyczki w wysokości niemal 44 miliardów euro na systemy obrony powietrznej i przeciwrakietowej, technologie antydronowe oraz inne wyposażenie.
W orędziu Nawrocki uzasadnił decyzję troską o suwerenność, niezależność oraz bezpieczeństwo gospodarcze i militarne Polski.
Rzecznik rządu Adam Szłapka a także szef MSZ Radosław Sikorski, skrytykowali decyzję prezydenta określając ją jako „zdradę narodową”. Premier Donald Tusk zwołał nadzwyczajne posiedzenie rządu, które rozpoczęło się w piątek rano. Zapowiedział wdrożenie „planu B” w celu wykorzystania środków unijnych mimo decyzji prezydenta.
Prezydent Nawrocki twierdzi, że plan umożliwiłby Brukseli wywieranie nacisku na Warszawę oraz obciążył Polskę długiem „na pokolenia”. Zaproponował alternatywny projekt „SAFE 0%”, finansowany z funduszy banku centralnego, który miałby nie generować pożyczek ani odsetek.
Rząd wskazuje jednak, że rozwiązanie to jest nierealne, gdyż bank centralny od lat wykazuje straty.
Według politologa Jarosława Kuisza z którym rozmawiała agencja AFP, Nawrocki chciał uniemożliwić Tuskowi czerpanie korzyści gospodarczych, jakie przyniosłyby te pieniądze przed wyborami parlamentarnymi w 2027 roku.
Przeciwnicy SAFE argumentują, że program ogranicza możliwość współpracy z amerykańskimi firmami zbrojeniowymi, wymuszając głównie zakupy w Europie.
Prezes partii Prawo i Sprawiedliwość, Jarosław Kaczyński stwierdził, że plan „wiązałby Polskę różnymi zależnościami” i stawiał kraj „pod niemieckim butem”.
Badania CBOS pokazują, że 52 proc. Polaków popiera SAFE, a tylko 35 proc. jest przeciwnych inicjatywie.
