Premier Donald Tusk zaapelował w poniedziałek o przeprowadzenie bezpośrednich rozmów z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim w związku z decyzją władz w Kijowie o nadaniu jednej z jednostek wojskowych honorowego tytułu nawiązującego do Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA).
Szef polskiego rządu publicznie zwrócił się do prezydenta Polski Karola Nawrockiego oraz prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego o podjęcie „bezpośredniej i szczerej rozmowy”, zanim emocje zaszkodzą solidarności, która narodziła się w obliczu rosyjskiego zagrożenia.
Tusk podkreślił, że „współpraca leży w interesie obu państw i narodów”, natomiast spory między Warszawą a Kijowem działają na korzyść Moskwy. Swoje stanowisko przedstawił na platformie X.
Kontrowersje wywołał dekret podpisany 26 maja przez Wołodymyra Zełenskiego. Na jego mocy jednostka sił operacji specjalnych otrzymała honorowy tytuł „Bohaterów UPA”. Ukraiński prezydent wskazał, że decyzja wpisuje się w działania mające na celu odtworzenie historycznych tradycji narodowych sił zbrojnych Ukrainy.
Decyzja władz ukraińskich spotkała się z krytyką przedstawicieli różnych środowisk politycznych w Polsce.
W reakcji na decyzję Kijowa prezydent Karol Nawrocki zapowiedział podjęcie działań zmierzających do odebrania Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego – najwyższego polskiego odznaczenia państwowego, które ukraiński przywódca otrzymał w kwietniu 2023 „w uznaniu znamienitych zasług w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą, za rozwijanie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka”.
W poniedziałek sprawą odznaczenia przyznanego Wołodymyrowi Zełenskiemu zajęła się Kapituła Orderu Orła Białego. Jak poinformował rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz, jej stanowisko zostało przedstawione Nawrockiemu, który uczestniczył w posiedzeniu. Dodał jednocześnie, że decyzja w tej kwestii zostanie podjęta przez prezydenta „w odpowiednim czasie”.
W obliczu narastających napięć w piątek i sobotę w Warszawie przebywał szef kancelarii prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow. W trakcie wizyty odbył szereg spotkań z przedstawicielami polskich władz, w tym z wicepremierem i ministrem obrony narodowej Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem, szefem prezydenckiego Biura Polityki Międzynarodowej Marcinem Przydaczem, szefem Biura Bezpieczeństwa Narodowego Bartoszem Grodeckim oraz wiceszefem Ministerstwa Spraw Zagranicznych Marcinem Bosackim.
Po rozmowach Przydacz przekazał, że strona ukraińska zdaje sobie sprawę z emocji, jakie w Polsce budzą kwestie związane z UPA, i wyraża gotowość do prowadzenia dialogu na ten temat. Zadeklarował również chęć kontynuowania rozmów, wskazując jednocześnie na oczekiwania strony polskiej.
Rzecznik MSZ Maciej Wewiór poinformował, że podczas spotkania Budanowa z wiceministrem Bosackim omawiane były także propozycje przedstawione przez Ukrainę w celu rozwiązania zaistniałej sytuacji.
